Saanen Keçisi ve Süt Oranları Hakkında bilgi

Saanen Keçisi ve Süt Oranları Hakkında bilgi

Evcil hayvanlar türleri arasında SAANEN keçinin önemli bir yeri vardır ve ekonomik önemi fazla olan türlerden en iyisidir. Bu keçinin ilk evcilleştirilen hayvan türlerinden bir olmasına ve değişik ortamlara kısa bir zaman dilimi içinde uyum sağlamasına bağlayabiliriz.

SAANEN keçileri bilindiği üzere en fazla süt üreten keçi ırklarının başında gelir. İsviçre kökenli bu hayvanlar dünyanın her yerinde yetiştiği gibi ülkemizde de bulunmaktadır.
2002 yılında yapılan bir araştırmaya göre (Kaynak : Zirai Mücadele CD 2002) Türkiye de 8.057.000 milyon baş keçi bulunmaktadır.
Son beş yıl içinde ki keçi popülasyonundaki azalama oranı %10’dur. Keçi yetiştiriciliği özellikle kırsal alanlarda yaşayanlar için protein kaynağı acısından oldukça önemlidir.
SAANEN keçisi, diğer keçi ırklara ve özellikle de ülkemizde yaygın olan kıl keçilerine göre süt verimi daha çok fazladır.
İyi koşullarda yetiştirilen bir SAANEN keçisinin ortalama verimine 10 adet kıl keçisi ancak ulaşabilmektedir
Neden Saanen

1980 öncesinde Çanakkale Tarım İl Müdürlüğü’nün çabaları ile Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü’nden damızlık nitelikte Saanen tekeleri getirtilmiş ve bölgeden temin edilen kıl keçilerinin kullanılması ile çevirme melezlemelerine başlanmıştır.
Zamanla elde edilen damızlık erkek ve dişi materyaller bölge üreticilerine dağıtılarak bu genotipin bölgede yaygınlaşması sağlanmıştır.

Sağlam kemik yapılı ve duruşu muntazam olan Saanen keçileri, değişik çevre şartlarına iyi adapte olduklarından, dünyanın bir çok köşesinde yetiştirilebilmektedir.
Saanen keçisi, sütçü ırklar arasında en erken gelişen bir tiptir ve ırk karakterlerini döllerine geçirme bakımından da üstündürler .
Yapılan melezlerden anlaşılmıştır ki, Saanen ırkının beyaz rengi diğer renklere baskındır. Bu ırkta süt verimi en başta gelen özelliktir.
İyi bakım – besleme şartlarında ve küçük sürülerde ortalama laktasyon verimi 800 – 900 kg etrafında olup 1500-2000 kg’a çıktığı görülmüştür.
Sütte yağ oranı %3 –4’dür. Bu ırkta döl verimi de yüksektir, her doğuma ortalama 1.7 – 1.9 yavru düşer. Bir doğumda 3 – 5 yavru elde edildiği görülür. Türkiye’de Saanen yetiştiriciliği üzerinde yapılan çalışmalarda, memleketimizde bu ırkın başarı ile yetiştirilebileceği ve özellikle iklim koşullarının Saanen için uygun olan bölgelerde çok iyi sonuçlar alındığı ortaya konmuştur.

Saanen Özellikleri

Saanen ırkı, cevre ve yapılan melezlemeler sonucunda farklılıklar gösterebilirler. Ama ağırlıklı olarak ortak özellikleri , kirli beyaz ve krem renginde, kısa tüylü ‘dür. Ancak bazılarında but çevresinde ve meme etrafında uzun kılların kapladığı bir alanı görmek mümkündür. Derisi ince, elastiki ve pembe renklidir. Kılları kısa, parlak ve sıktır. Tekelerde sakal gelişmiştir. Dişilerde genel olarak gerdanda tek veya çift küpe bulunur. Dişilerde baş zarif, gözler büyük ve parlak, kulak ince ve hafif sarkık veya diktir. Vücut yapısı derin uzun ve arkaya doğru geniş olup, boyun ince ve uzundur. Meme süt yönüne uygun olarak iyi gelişmiş olup, karın altına ve arka bacaklara doğru yayılmıştır.Erkek ve dişiler boynuzlu veya boynuzsuz olabilirler.

Ezine Saaneni keçilerine ait bazı özellikler

Özellik Ortalama
Ortalama Oğlak Doğum Ağırlığı
3,6 kg
Doğumda Göğüs Çevresi
37 cm

Sütten Kesim Yaşı
45 gün

Sütten Kesim Ağırlığı
14 kg

Ergin Keçi Ağırlığı
60 kg

Ergin Teke Ağırlığı
75 kg

Ergin Keçi Cidago Yüksekliği
72 cm

Ergin Teke Cidago Yüksekliği
84 cm

İlkine Tekeye Verilme Yaşı
7-8 ay

Keçi Başına Oğlak Sayısı (Oğlak Oranı)
1.6

Laktasyon Süresi
280 gün

Laktasyon Süt Verimi
500- 800 kg

0-2 Aylık Dönemdeki Ölüm Oranı
% 5-6

Sütün Yağ İçeriği
% 3,49

Sütün Kuru Madde Düzeyi
% 9,65
Sütün Özgül Ağırlığı
1,028 gr/cm 3

Dr. Ayhan CEYHAN
Marmara Hayvancılık Araştırma Enstitüsü
Hayvan Yetiştirme ve Islahı Bölümü, Keçi Yetiştirme Şubesi

Orijini
Saanen keçisi Saanen Vadisinden orijin alan bir İsviçre ırkıdır. Keçiler Türkiye’ninde içinde olduğu pek çok ülkede en popüler süt keçisi ırkıdır.
Irk Özellikleri
Saanen keçileri %3-4 yağlı yoğun süt üreten bir ırktır. Saanenler sütçü tip hayvanlardır, çukur veya düz yüz hatlı ve zayıf vücut yapılıdır. Saanenler Alpin keçileri ile karşılaştırıldığında orta canlı ağırlıktadır.
Keçilerin canlı ağırlığı en azında 64 kg’dır. Ortalama cidağo yüksekliği yaklaşık 81 cm, tekeler ise yaklaşık 94 cm’dir.
Kıl rengi beyaz yada kremdir ve kılar genellikle kısadır.Omurga boyunca uzun tüyler vardır. Doğumda boynuzlar tam olarak çıkmamıştır. Kulaklar genellikle sivri, baş ve kulaklar dik ve narin yapıdadır. Bu ırk aşırı güneş ışığına karşı duyarlıdır ve en iyi performansını soğuk iklim koşullarda verir.
Saanenler genellikle yumuşak huylu hayvanlardır ve rutin olarak makineli sağıma iyi adapte olurlar. Sevgiye çabuk cevap verirler.
Saanen Keçisi
Yüksek verimli Saanen keçisi etkili bir döl verimine sahip olmalıdır.
Dişiler yumuşak huylu, çevik görünümlü ve narin görünüşlü olmalıdırlar.
Memeler iyi gelişmiş fakat etli olmamalı, sağımdan sonra pörsümüş bir görünüme sahip ve yumuşak yapılı but arasına iyi yerleşmiş olmalıdır.
Memeler yuvarlak yada küre biçiminde olmalı fakat sarkık, iki yarım arasında yarık olmamalıdır. Meme gelişimi iyi ve vücuda önden ve arkadan bağlantısı sağlam keçiler tercih edilir. Memeler hayvanların yüksek süt verim zamanında sarkmamalı ve taşınabilir durumunda olmalıdır. Memenin vücut’a iyi bağlanması özellikle tercih edilir.
Meme uçları memeden ayırt edilebilir ve bir dereceye kadar iri olmalıdır. Meme uçları kare şeklinde birbirine simetrik yerleşmiş ve uzaktan belirgin olarak fark edilir olmalıdır. Keçilerin normal olmayan meme ve meme uçları sağımı zorlaştırır. Bu tür hayvanlar damızlığa ayrılmamalıdırlar.

Çene kare şeklide olmalı kısa yada uzun olmamalı ve dişler sağlam olmamalıdır.
Burun ve burun deliği geniş, dudaklar enli, gözler her iki yana iyi yerleşmiş olmalıdır. Boyun uzun ve orta şişmanlıkta, göğüs ve omuza olan bağlantısı iyi olmalıdır.
Vücut şekli düzgün ve iyi gelişmiş, yükseklik ve derinlik ölçüsüne sahip olmalıdır. Göğüs derin ve geniş olmalıdır. Kaburgalar iyi sıralanmış olmalıdır.
Omuz veya göğüs kafesi arasına sıkışmış olmamalıdır. Sağrı omuz seviyesinde ve kuyruk hafifçe düşük olmalıdır.
Saanen keçileri topallamadan yürümeli ve duruşu sağlam ve düzgün olmalıdır.
Bacaklar düzgün, uzun ve vücut altına kare şeklinde yerleşmelidir.
Bacaklar çarpık olmamalıdır. Butlar zayıf, memenin vücut a yerleşmesine müsait olmalıdır.
Saanen Teke

Saanen tekesinin damızlık değeri; kendi döllerinin döllerinin üreme performansı ve kalitesi ile kendisinin üreme performansı birlikte değerlendirilmelidir.
Teke derin, iyi vücut konformasyonlu, erkeksi (kaslı) ama görünüşte kaba olmayan kuvveti sahip olmalıdır.
Testisler iri ve bir biri ile orantılıdır.
Testis torbası vücuda iyi yerleşmiş, vücuttan aşağı inmiş olmalı, her iki testis bir birinden ayrı yada dengesiz olmamalıdır.
Kabak tekler kabak keçiler ile genellikle yetiştirme programlarında boynuzsuz keçilerin yavruları ile kullanılmaz, dişiler kısır veya çift cinsiyetli doğabilir.
Eğer kabak damızlık olarak aşım zamanında kullanılırsa dişilerin boynuzlu olması bu sorunu çözmektedir.

Saanen Keçisi

Saanen Keçisi

Saanen Keçisi Hakkındaki Aşadaki Bilgiler İsviçre!deki Saaf Saanen Keçilerine Ayit Bilgilerdir.Türkiye Yetiştirilen Melez Saanenlerle İsviçre’deki Orjinal Saanenleri Karıştırmamak Gerekir.
Saanen keçi yetiştiriçiliği,saanen keçisi,Dünya’da en yaygın yetiştiriçiliği yapılan süt keçisi ırkı,saanen keçisi yetiştiriçiliği olmuştur.Yoğun talep nedeniyle saanen keçisi fiyatları genelde yükselmiştir.Ülkemizde saanen keçisi fiyatları 2014 yılında durağan bir seyir takip etmektedir.

Saanen süt keçisi İsviçrenin Bern Kantonu’na bağlı Saanen Vadisi’nden Dünyaya 1900 lü yıllarda yayılmıştır.Dağlık Saanen bölgesinde ve sert iklim koşullarında geliştirildiğinden sağlam yapılı hayvanlardır.Saanen süt keçilerinde kıllar kısadır.Keçi yetiştiriçileri tarafından beyaz ve krem renli saanenler tercih edilmektedir.Saanen keçilerinde kulaklar dik,yüz düz veya bombelidir.Burun üstü düzdür..Vücut yapısı incedir.Boyun ince ve uzundur.Beden uzun yapılıdır.Beden ğöğüsten arkaya doğru genişler. Kralice süt keçisi olarakda adlandırılır.Dünyanın en ünlü sütcü keçilerinden biridir.Hem saf yetiştirme hem de verimsiz ırkların verimlerinin yükseltilmesinde melezlemede kulanılmaktadır,melez yetiştiriçiliği yapılmaktadır.Saanen keçisini diğer keçilerle melezlemek yanlış bir yöntemdir.Diğer keçi gen kaynaklarını saanen melezi yapmak son derece tehlikeli bir gidişattır.Dünya’da ve ülkemizde bir çok bölgesl keçi ırkını yok oluşun eşiğine getirmiştir.

Saanen keçisi sakin yaratılışlı keçilerdir.Saanen süt keçilerinin en büyük özelliği sağım yeteneği ve sütcü karekterleridir ayrıca doğurgan hayvanlardır.Canlı ve sürü uyumları çok iyidir.Saanen keçileri zeki karekterli,sağlam yapılı ve dirençli hayvanlardır.Sarp yerlere tırmanma ve hafif yükleri taşıma yetenekleri nedeniyle yer yer dağçılar tarafından malzeme taşımada kulanılmaktadır.

Saanen Keçiler kolay idare edilebilir,çok uyumlu keçilerdir.İnsanlara çok düşkündür.Sahibinden komut çağrıları almayı sever.Ot yemekle beraber çalı yaprak yemeyi sever.
Saanen keçi yetiştiriçiliğinde gölgelik oluşturmak gerekmektedir.Saanen keçiler güneş ışınları karşı duyarlıdır.Serin iklimlerde saanen süt keçileri daha yüksek verim vermektedir.Saanen keçi yetiştiriçiliğinde kahverengi deri tercih edilmektedir,deri üzende küçük lekeler olabilir.Omurga ve uyluk üzerinde çoğu zaman bir saçak mevcuttur.Memeler çok iyi gelişmiştir.Tekelerde kuvvetli sakal vardır.Saanen süt keçilerinin erkek ve dişileri genelde boynussuzdur.Göğüs uzun,yuvarlak,sırt çizgisi düzdür.Sağrı iyi gelişmiştir.Ön va arka ayaklar düzgün duruşlu,uzun yürüşler için uygundur.Kaburgalar yuvarlak yapılıdır.
Saanen keçiler kısa kıllara sahiptir.Soğuk ve sert iklimlerin hakim olduğu ülkelerde nispeten kılları biraz uzun olabilir.

Saanen keçiden,ingiliz beyaz keçisi ve Yenizalanda da sable keçisi(samur keçisi) geliştirilmiştir.Saanen keçilerinin anavatanı İsviçrede 280 günlük süt verim ortaması 3-6 lt.dir.Saanen keçilerde dünya rekoru 1. laktasyon(1.doğum) 3200 litredir 365 gün,2.laktasyon 3396 litredir.İkinci laktasyonda bu verime ulaşan keçinin ortalama günlük süt verimi 12,5 litredir.(280 günlük ortalama verim).Saanen süt keçilerindeki şampiyonluk Avusralya’lı bir saanen keçi yetiştiriçisine ayittir.

Saanen ırkının yemden yararlanma yeteneği gayet iyidir. Keçiler yumuşak huylu, narin görünüşlü, çevik hayvanlardır. Sosyal bir ırktır. Mutlaka grup içinde olmak isterler, yalnız kalmaktan hoşlanmazlar.

İsviçre’deki saf saanenlerle,halep keçilerimiz aynı verimi vermektedir. Hatta halep keçilerimiz saanenlerden daha çok süt vermektedir.Son yıllarda halepi keçisinin öne çıkmasıyla saanen keçisi fiyatlarında düşüşler başlamıştır.

Damızlık Halep Keçisi ticaretini yabancı ülkelere kaptırmış bulunmaktayız.

Yukardaki resimde sağım sırasını bekleyen halep keçileri görülmektedir.
Saf Saanen Keçisi,Halep(shami- damascus keçisi) Keçisi ve diğer keçi ırklarının verim değerleri,aşağıdaki tabloda verilmiştir.

SAANEN KEÇİSİ VERİM ÖZELLİKLERİ

Canlı Ağırlık 50-55 Kg
Laktasyon Süt Verimi 800-1000 Kg
Laktasyon Süresi 250-300 gün
Sütte Yağ Oranı % 2.5-3.0
Bir Doğumdaki Oğlak Sayısı 1.8-1.9
Keçilerde gebelik süresi 5 aydır.Saanen Keçi,diğer bazı ırklarda Halep Keçisi ve Kilis Keçisinde 8 ayda bir doğum yaptırılabilinir fakat böyle bir durumda keçilerden yeteri kadar süt üretimi yapılamaz,keçi çabuk yıpranır.O nedenle yılda bir doğum üzerine üretim planlaması yapmak en doğru seçenektir.Saanen keçi fiyatları yurt dışında çok ucuz değildir.Yabancı sitelerde saanen keçisi satılık ilanlarını görebilirsiniz.Yurt dışından gelen ithal saanen keçisindeki uyum sorunları hatırdan çıkarılmamalıdır.
Saanen Keçilerin süt yağ oranı düşüktür(%2.5-3.0).Saanen süt keçisinin en önemli kusuru budur.Saanen Keçi sütü,Türk Toplumunun damak tadına çok uygun değildir.Yağ oranı yüksek Keçi sütüne alışkın olan Türk Tüketiçileri tarafından,Saanen Keçi sütü pek rağbet görmemektedir.Türkiye’de en kaliteli süt,Kıl Keçilerinin sütüdür.Süt yağ oranı % 5 – 5.5 tur.Kıl Keçisi sütü,dondurmacıların,mandıraçıların,pastaneçilerin,organikçilerin ve bilhasa çocuk maması imalatçılarının gözdesidir.Hasta olan yörükler Kıl Keçisi sütünü ilaç olarak içmektedirler.Hali hazırda Dünyanın bir çok Ülkesinde Keçi ürünleri satan eçzaneler(healt shop)vardır.Keçilere ayit süt,et ,peynir,yoğurt vb ürünler şifa niyetine tüketilmektedir.

Saanen Keçilerinin süt yağ kalitesini yükseltmek için Saanen Keçi sütünü,Kıl Keçisi sütüyle karıştırıp tüketime ve satışa öyle sunulmalıdır.O nedenle her Saanen Keçi yetiştiriçisi,Saanen Keçi sütünün,süt kalitesini yükselte bilmesi için,çiftliğinde bir de saf Kıl Keçisi sürüsü beslemesi gerekmektedir.

Saanen Keçilerin geneli beyaz renkli olmakla birlikte son yıllarda dünyada değişik renk tonlu ve benekli saanenler saanen keçi sürülerinde görülmeye başlandı.Renli saanenler iyi süt verimleri nedeniyle tercih edilir hale gelmiştir.

Bu farklı renk tonlu saanen keçiler melez ırk değildir.Safkan Saanen’ler,erkek yada dişideki renkli genlerin baskın olmasıyla dünyaya gelen cinstir.Şimdilerde bu farklı renklerdeki cinse Sables adı verilmektedir.Renkli saanenler(sables saanen keçisi) süt keçisi fiyatları yoğun rağbet nedeniyle dış pazarda yükselişe geçmiştir.

Her Yönüyle Saanen Keçisi

Her Yönüyle Saanen Keçisi

Saanen keçisi, beyaz renkte, nadir olarak kirli beyaz ya da krem renginde, ince derili, kılların kısa ve parlak orta büyüklükte, kültür ırkı bir süt keçisidir. Boynuzlar kısa ve düz, bazıları ise boynuzsuzdur. Saanen keçisi kesinlikle bir mera hayvanı değildir ve kesinlikle melezlemelerde kullanılmamalıdır.Vücut genel olarak ince ve uzundur. Vucüt göğüsten (thorax) arkaya doğru gidildikçe genişler. Kemik yapısı çok kuvvetlidir. Yıllık sağım süresi (laktasyon süresi) oldukça uzundur, yaklaşık 300 gün sağılabilmektedir. Saf bir Saanen Keçisi entansif (özel keçi ağıllarında) koşullarda iyi bir bakım ve beslenme ile günlük ortalama 3,5-4 litre süt verebilmektedir. Saanen Keçisi’nin canlı ağırlığı ortalama 50-55 kg olup omuz (cidago) yüksekliği 75-80 cm dolaylarındadır. Saanen Keçisi’nin yavru verimi çok yüksektir. Bir doğuma düşen ortalama oğlak sayısı 1,8-1,9 olarak saptanmıştır. Yani ortalama olarak her Saanen Keçisi‘nden her doğumda 2 oğlak alınabilmektedir. İkiz ve çoklu doğum oranı çok yüksektir (%90-95). Saanen Keçisi kesinlikle bir mera keçisi değildir bu asla unutulmamalıdır. Kapalı barınaklarda hijyenik, sağlıklı, havalandırması iyi olan bir ortamda, kaliteli ve düzgün bir beslenme ile veteriner hekim kontrolünde yetiştirildiğinde çok iyi bir süt hayvanıdır.